eilandjestransplantie hoe en voor wie.jpg

Eilandjestransplantatie: hoe gaat dat en wie komt in aanmerking?

In het LUMC in Leiden voeren artsen jaarlijks 10 tot 20 transplantaties uit van eilandjes van Langerhans. In een vakblad stond afgelopen maand een artikel over de procedure, uitdagingen en wie met diabetes type 1 in aanmerking komt voor deze behandeling.

Sinds 2007 doen artsen in Leiden eilandjestransplantaties. Deze nieuwe eilandjes nemen bij mensen met diabetes type 1 de taak over van de kapotte insulineproducerende cellen. Transplantatie van eilandjes is minder ingrijpend dan transplantatie van een hele alvleesklier, maar er zitten nog steeds haken en ogen aan.

Alvleesklier en nier, of eilandjes

Mensen met diabetes type 1 en ernstige nierproblemen krijgen vaak een gecombineerde transplantatie. Ze krijgen een nieuwe nier en een nieuwe alvleesklier, en hoeven daarna geen insuline meer te spuiten. 

De transplantatie van alleen de eilandjes van Langerhans is minder ingrijpend en brengt ook minder risico’s met zich mee. Daarom komen kwetsbaardere patiënten, zoals ouderen en mensen met veel complicaties, het eerst in aanmerking voor eilandjestransplantatie.

Hoe gaat eilandjestransplantatie in z’n werk? 

Een donororgaan komt het laboratorium binnen en de artsen halen de eilandjes uit het orgaan. Dat klinkt makkelijker dan het is! Ze maken de alvleesklier schoon en spuiten er een stofje in, collagenase, die de eilandjes losmaakt. Vervolgens gaan de eilandjes in een centrifuge om ze te scheiden van overbodig weefsel. 

Uiteindelijk houd je een volume van minder dan 5 ml over aan eilandjes. Een alvleesklier bevat 1-2 miljoen eilandjes en voor een succesvolle transplantatie zijn 10.000-20.000 eilandjes per kg lichaamsgewicht van de ontvanger nodig. Om voldoende eilandjes te transplanteren, zijn vaak twee alvleesklieren nodig omdat er eilandjes verloren gaan bij het eruit halen en transplanteren.

De eilandjes worden via een infuus met katheter via een groot bloedvat (de poortader) in de lever gebracht. De patiënt is lokaal verdoofd en heeft een roesje. Het inbrengen van deze eilandjes duurt minder dan 20 minuten. Ze blijven hangen in de poortader, waar ze zich nestelen en insuline gaan produceren. 

Minder insuline nodig

Na de eilandjestransplantatie zijn de bloedsuikerwaarden beter en stabieler en heeft de persoon meestal geen last meer van ernstige hypo’s. Door de stabielere waarden wordt het risico op complicaties kleiner. 

Na verloop van tijd maken de nieuwe eilandjes wel minder insuline. Dat komt doordat ze worden aangevallen door het eigen afweersysteem, en door de schadelijke effecten van de afweeronderdrukkende medicijnen die nodig zijn na de transplantatie. 

Maar zelfs dan is er nog sprake van minder hypo’s en is het makkelijker om de bloedsuikerwaarden onder controle te houden. Ook beschrijven mensen dat ze eventuele hypo’s weer voelen aankomen. Volledig insuline-onafhankelijk zijn is dan ook niet het belangrijkste doel.

Afweer onderdrukken

Na de transplantatie is het nodig om levenslang afweeronderdrukkende medicijnen te slikken, om te voorkomen dat het lichaam de eilandjes afstoot. Deze medicijnen geven helaas wel een verhoogd risico op infecties en kanker. En ze zorgen er ook nog eens voor dat de eilandjes sneller doodgaan. 

Onderzoekers proberen met oplossingen te komen voor deze uitdagingen. Ze werken aan een verpakking voor de eilandjes, zodat ze niet worden aangevallen door het afweersysteem en ook de nare medicijnen niet nodig zijn. En ze proberen in het lab nieuwe eilandjes te maken uit stamcellen, zodat we niet meer afhankelijk zijn van orgaandonoren. 

Verder kunnen tijdens de transplantatie bloedingen optreden, maar dat is in slechts 2 van de 52 keer gebeurd.

Wie komt in aanmerking?

Om in aanmerking te komen voor een eilandjestransplantatie, doorloop je als patiënt een uitgebreide screening. Je gaat in gesprek met een team van endocrinologen, diabetesverpleegkundigen, diëtisten en een psycholoog. Dat gaat over onderwerpen als zelfregulatie, wat zijn de huidige behandelopties en hoe je je voelt. Na deze screening valt het merendeel van de kandidaten af. 

In aanmerking komen alleen mensen die ondanks intensieve therapie met pomp en continue glucosemeter nog steeds last houden van hele zware hypo’s, en ernstige schommelende bloedsuikerwaarden. De drempel is ook lager voor mensen die al afweeronderdrukkende medicijnen slikken door een eerdere orgaantransplantatie.

Wil je weten of je in aanmerking komt voor een eilandjestransplantatie? Bespreek dit met je internist, die kan contact opnemen met het LUMC om de mogelijkheden te bespreken. Het LUMC heeft ook een aparte website voor transplantaties, inclusief eilandjestransplantatie. 

Een eilandjestransplantatie leidt tot eigen insulineproductie, stabiele bloedsuikerwaarden, minder hypo’s en verminderde kans op complicaties. Maar door de heftige bijwerkingen van de medicijnen is een eilandjestransplantatie niet voor iedereen geschikt. 

Bron: artikel over eilandjestransplantatie in Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde

Op de hoogte blijven?

Ontvang elke 2 weken nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesses aan!


Vragen naar aanleiding van dit artikel (1)


Ik heb dagelijks enorme Hypo’s en hypers. Mijn hba1c waarde stijgt elke 3 maanden en toch vind mijn internist dat het wel meevalt. Ik maak me hier zorgen over omdat er zich Nh ook problemen aan de ogen voordoen. Kan ik alsnog in contact komen met het LUMC?

Hoi, wat vervelend dat je zoveel problemen hebt door je diabetes, en dat je het gevoel hebt dat je internist daar een andere mening over heeft. Een eilandjestransplantatie wordt nu alleen gedaan bij mensen die al zo ziek zijn door complicaties en ontregelingen dat ze vaak in het ziekenhuis liggen. Want de nadelen (levenslange zware medicijnen met bijwerkingen) zijn erg groot. De kans dat iemand in aanmerking komt is dus heel klein, daarom is je internist wellicht terughoudend. Je kunt natuurlijk in ieder geval over je diabetes eens een second opinion aanvragen bij een andere arts (misschien bij Diabeter die veel ervaring heeft met mensen die moeilijk zijn in te stellen), want het klinkt alsof je er veel problemen door hebt. Sterkte en succes! Groeten, Elise (redactie)
Vraag gesteld door: Dit profiel is verwijderd
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 10 december 2018 om 09:07

Stel een vraag

Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde onderzoeksartikelen

12 september 2018

Eilandjestransplantatie klaarmaken voor de toekomst

diabetesonderzoekers.jpg
29 maart 2018

Nederlandse diabetes type 1-onderzoekers

Eelco de Koning over nieuwe eilandjes.jpg
19 november 2018

Nieuwe insulineproducerende cellen: bijgepraat door prof. Eelco de Koning