D-Sense onderzoek naar celtherapie met vitamine D: de tussenstand

Iedereen wacht met spanning op de resultaten van het lopende celtherapie-onderzoek van Bart Roep. Zijn collega Tanja Nikolic van het LUMC vertelde bij Diabeter over de tussenstand in het onderzoek, waarin nu eerst de veiligheid wordt getest.

In de D-sense Trial onderzoekt het team van Bart Roep en professor Jaap Jan Zwaginga – die de trial leidt – een hele nieuwe celtherapie. Ze bedachten het volgende: ze halen bepaalde cellen van het afweersysteem uit het bloed van iemand met diabetes type 1. Die cellen bewerken ze met onder andere vitamine D, ze vermenigvuldigen ze en spuiten ze terug in het lichaam. 

Het is de bedoeling dat de bewerkte cellen daar het afweersysteem bijsturen, zodat het voortaan de bètacellen in de alvleesklier met rust laat. De D-sense Trial ging eerder dit jaar van start. Doel van dit eerste onderzoek met mensen: kijken of de behandeling veilig is.  

Waar zijn ze nu in het onderzoek?

Dr. Tanja Nikolic werkt in het team van Bart Roep en Zwaginga, en zij vertelde op 21 september op het jubileumsymposium bij Diabeter waar ze nu staan. Ze doen het onderzoek met drie groepen mensen met diabetes type 1, die na elkaar aan de beurt komen maar wel overlappen in de tijd. In de groepen worden verschillende doseringen van de nieuwe cellen getest.

De eerste groep, die vijf miljoen cellen heeft gehad, heeft nu alle fasen van het onderzoek doorlopen. Dus de proefpersonen hebben twee injecties met bewerkte cellen teruggekregen en zijn daarna een halfjaar goed in de gaten gehouden. Nu kunnen de onderzoekers aan de slag met de analyses.

Blij met eerste resultaten

De eerste antwoorden op de twee belangrijkste eerste vragen van het onderzoek zijn positief. Dat wil zeggen: ja, ze kunnen inderdaad de cellen bewerken zoals ze hoopten en ze kunnen voldoende cellen maken voor de geplande behandelingen en meer.

En ja, de therapie is veilig. De mensen uit de eerste groep hadden geen bijwerkingen en hun afweersysteem blijft verder normaal reageren op alledaagse indringers zoals virussen. Ook werd hun bestaande diabetes niet erger.

En vooral belangrijk: het afweersysteem accepteert de aangepaste cellen. Dat was namelijk best spannend, want ook al zijn het je eigen cellen, ze zijn wel aangepast en het was de vraag of het afweersysteem ze herkent en naar ze gaat luisteren. Zo nee, dan houdt het op. Maar gelukkig, dat ging goed. Dus de eerste stappen zijn goed gegaan!

En nu verder

Betekent het dat met deze therapie de genezing van diabetes type 1 echt dichterbij komt? 'Ja, daar is goede hoop op', zegt Tanja. 'Deze resultaten laten zien dat we op de goede weg zijn en zeker door moeten gaan.' 

Pas als dit onderzoek klaar is, dat is over ongeveer een jaar, kunnen de onderzoekers in een volgende fase van het onderzoek gaan kijken of de behandeling echt diabetes kan voorkomen of (deels) genezen. 'Maar tot nu toe zien we precies wat we hadden gehoopt. So far so good!

Behandeling op maat

Het team in het LUMC werkt intussen ook aan andere nieuwe mogelijke therapieën tegen diabetes type 1. 

Bijvoorbeeld: eerder dit jaar ontdekten dr. Arnaud Zaldumbide en zijn team dat de bètacellen zich zélf kunnen vergissen en een ander eiwit aanmaken. Daarmee lokken ze dan de aanval van het afweersysteem uit. Het zou mooi zijn als we het afweersysteem kunnen leren dat het niet in actie hoeft te komen. 

Tegelijkertijd kijkt het team verder naar de verschillen in de afweerreactie bij mensen met diabetes type 1. Die verschillen zijn namelijk groot. Het betekent dat er ook verschillende therapieën moeten komen om per patiënt de juiste behandeling te kiezen.

Op de hoogte blijven?

Ontvang elke 2 weken nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesse aan.


Vragen naar aanleiding van dit artikel (3)


Mijn zoon krijgt (voor een andere aandoening) Eculizumab toegediend. Het sluit een bepaald deel van het afweersysteem af zodat bepaalde cellen niet worden aangevallen door het eigen lichaam. Misschien bevat dat onderzoek aanknopingspunten en/of mogelijkheden om het eiwit aan te passen zodat het de betacellen niet meer aanvalt.

Beste Constance, bedankt voor je reactie. We zullen je tip onder de aandacht brengen bij onze diabetes type 1 onderzoekers. groet, Annemarie

Vraag gesteld door: Constance
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 11 oktober 2017 om 07:44

Is er vanuit de studiegroep ook overleg met collegae wetenschappers in de medische oncologie?sinds enkele jaren is de ontwikkeling van immunotherapie binnen de oncologie enorm in ontwikkeling. Samenwerking kan leiden tot een win-win situatie . Groet Sjoerd medisch oncoloog en in het bezit van type 1 dia

Hi Sjoerd, goede opmerking en gelukkig gebeurt dat ook zeker! Er wordt goed gekeken naar de ontdekkingen binnen de immunologie op verschillende vakgebieden (kanker maar ook bijvoorbeeld reuma), waardoor er weer nieuwe ideeën komen voor diabetes. Bart Roep werkt momenteel nauw samen met oncologie-collega's in Californië (City of Hope) om van elkaars kennis te profiteren. Groeten, Elise

Vraag gesteld door: Sjoerd
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 28 september 2017 om 11:06

Waarom zou je het afweersysteem willen leren niet in actie te komen bij het verkeerde eiwit aangemaakt door de bètacellen? Waarom zou je het niet aanpakken bij de bètacellen en deze vergissing voorkomen? Of is dat verkeerde eiwit ook ergens goed voor in het lichaam?

Beste Doret, goede vraag. Of dat verkeerde eiwit nut heeft, is niet bekend. Het zou inderdaad heel mooi zijn als voorkomen kan worden dat de bètacellen zich vergissen, zodat ze dat andere eiwit niet eens aanmaken. Alleen is er vooralsnog geen methode bekend waarmee de cellen zelf aangepakt kunnen worden. Daar wordt wel naar gekeken. Daarnaast gebeurt er ook onderzoek naar de redenen waardoor die bètacellen eigenlijk in een stress-toestand komen en zich vergissen. Misschien is er een manier om dat te voorkomen. Groet, Elise

Vraag gesteld door: Doret
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 26 september 2017 om 14:12

Stel een vraag

Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde onderzoeksartikelen

04 juli 2019

Nieuw groot onderzoek naar overlevende bètacellen bij diabetes type 1

Proinsuline zegt wat over betacellen.jpg
21 februari 2019

Proinsuline bewijst werking bètacellen

Bloedstamcellen missen eiwit bij diabetes type 1.jpg
25 januari 2019

Bloedstamcellen mogelijke rol bij ontstaan en toekomstige behandeling diabetes type 1