Verpakking voor nieuwe cellen in de maak

Nederlandse onderzoekers werken hard aan nieuwe insulineproducerende cellen voor mensen met diabetes type 1. Ze maken een speciale verpakking om die cellen na transplantatie te beschermen tegen het afweersysteem.

Mensen met diabetes type 1 hebben geen werkende insulineproducerende cellen meer, doordat het afweersysteem ze aanvalt. Inmiddels is het gelukt om in het laboratorium nieuwe cellen te maken uit stamcellen. Nu is het de uitdaging om de nieuwe zelfgemaakte cellen te laten overleven na transplantatie. Want zodra onderzoekers de cellen transplanteren, worden die meteen ook aangevallen door het afweersysteem. 

Daarom werkt prof. dr. Eelco de Koning samen met een team van onderzoekers aan een verpakking voor de nieuwe cellen. Zodra er genoeg cellen zijn gemaakt, gaan ze voorzichtig de verpakking in. Die wordt vervolgens via transplantatie in het lichaam aangebracht, ergens in de buik.

Eierdoos-theezakje

De Koning en zijn collega’s zijn bezig met de ontwikkeling van een soort kruising tussen een theezakje en een eierdoos, die ze de komende tijd verder verbeteren. Het is een technologisch hoogstandje, want de verpakking moet stevig zijn maar ook poreus, de juiste stoffen doorlaten en andere juist buiten houden. 

De verpakking mag niet te groot zijn, want het wordt onder de huid geïmplanteerd. De onderzoekers werken nu aan een prototype van enkele centimeters lang en een paar millimeter hoog met verschillende kuiltjes, zoals een eierdoos. In deze afzonderlijke 'nestjes' liggen de groepjes cellen. Hij is gemaakt van biomaterialen die nu al in de chirurgie gebruikt worden, en die het lichaam ziet als ‘eigen’. Afweercellen mogen niet door de wand heen komen. De cellen blijven daardoor veilig.

Slimme cellen

Het idee is dat de bloedvaten rondom de verpakking heen groeien, dit noem je vascularisatie. De bloedvaten moeten dan zo dicht op de cellen zitten, dat de zuurstof door het membraan bij de bètacellen kan komen. De cellen zitten er mooi in verdeeld, zodat ze netjes allemaal voeding en zuurstof uit het bloed krijgen. De cellen merken zelf wanneer er te veel glucose in het bloed zit. Ze geven dan in de verpakking hun insuline af, die meteen het bloed in gaat. 

Grote samenwerking

Dit onderzoek naar het verpakken van cellen wordt uitgevoerd binnen een uniek samenwerkingsverband op grote schaal: het onlangs opgerichte RegMed XB. Daarin werken onder andere wetenschappers en bedrijven samen om sneller en beter tot resultaten te komen. Naar verwachting wordt de verpakking met nieuwe cellen over vijf jaar getest bij de eerste proefpersonen. 

Ook in het buitenland

Ook in Amerika loopt momenteel een proef met een ander soort verpakking voor nieuwe cellen, door het bedrijf ViaCyte. Het verschil met het Nederlandse onderzoek is dat ViaCyte embryonale stamcellijnen gebruikt. Embryonale stamcellen kunnen nog veranderen in ieder type cel. Het risico bestaat dat deze cellen zich doorontwikkelen tot kwaadaardige cellen. De Koning werkt met volwassen stamcellen die uit de alvleesklier komen. De Nederlandse methode is daardoor naar verwachting veiliger op de langere termijn. 

Daarnaast doen Engelse en Italiaanse wetenschappers onderzoek naar een manier om cellen te beschermen, in de vorm van een laagje dat gemaakt is uit donormateriaal van een alvleesklier. 

De verpakking voor nieuwe insulineproducerende cellen is een veelbelovende, praktische aanpak. Ook in het buitenland wordt onderzoek naar verpakkingen gedaan, met weer andere methoden. Het is nog niet te zeggen wat uiteindelijk de beste en veiligste manier zal zijn, maar over zo’n vijf jaar weten we zeker meer. 

Vragen over dit onderzoek?

Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en stel je vraag onder dit artikel!


Vragen naar aanleiding van dit artikel (0)


Stel een vraag

Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde onderzoeksartikelen

Paul de Vos op infoavond diabetes type 1.jpg
09 april 2019

Werken aan genezing diabetes type 1: bijgepraat door prof. Paul de Vos

12 september 2018

Eilandjestransplantatie klaarmaken voor de toekomst

diabetesonderzoekers.jpg
29 maart 2018

Nederlandse diabetes type 1-onderzoekers