down20161221-6118-1fi41n8.jpg

Hond waarschuwt bij hypo’s

Een hypo op tijd voelen aankomen, is belangrijk. Maar niet iedereen met diabetes krijgt duidelijke signalen. Een goed getrainde hond kan je waarschuwen, volgens Amerikaanse onderzoekers in 2015. Zijn honden echt zo slim?

Sommige honden gedragen zich uit zichzelf al anders als de baas een hypo heeft. Ook de Nederlandse arts en onderzoeker Bastiaan de Galan (Radboudumc) hoort dit soms van zijn patiënten. ‘Ze gaan bij een patiënt liggen of reageren agressief op omstanders of partners die de patiënt juist willen helpen.’

Het is dus niet zo’n gek idee om honden te trainen om de baas te helpen bij een hypo. In Nederland hebben minimaal 20 mensen met diabetes al een hond die speciaal hiervoor getraind is of in training is.

Gevoel van veiligheid

Esther van Nieuwenhoven heeft haar hond nu een jaar in training bij Kibõ Medical Detection Dogs in Nijkerk. Zij heeft haar hond speciaal voor de training uitgezocht. Binnenkort mag die examen doen bij Kibõ, vertelt Esther. ‘In één maand heeft mijn hond me 48 keer gewaarschuwd. Ik voel me nooit anders bij een hypo of hyper. Nu weet ik wanneer ik een goede bloedsuiker heb en wanneer niet. Dat geeft een gevoel van veiligheid.’

Gerbrig en Eric Van Brug hebben een hulphond voor hun zoontje Bas (7 jaar). Hond Yoda reageert na 6 maanden al in verschillende omstandigheden op hypo’s, ook ‘s nachts. ‘Bas wordt niet wakker van de pompalarmen. Dan loopt zijn infuus vast, met alle ellende van dien. Nu we de hond bij hem laten slapen, merken we dat hij wel wakker wordt als de hond piept. Voor ons een geruststellende gedachte.’ De hond blijft namelijk ruiken als hij slaapt.

Maandenlange training

Trainer Mieke de Boer van Kibõ vertelt wat de honden moet kunnen. ‘Een hond moet niet alleen op ander gedrag van de baas reageren. Hij moet leren de geur van een hypo bij de baas te herkennen.’

Het kost maanden training voordat een hond voor het eerst reageert. ‘Geef je hem telkens een beloning als hij het goed doet, dan gaat hij steeds vaker reageren. Wij leren de baasjes om zelf hun hond te trainen. Het is echt een teamtraining.’

Precies bij 4 mmol/l

De Boer: ‘Bij een hypo moet de hond eerst de baas waarschuwen. De volgende stap is het halen van een tasje met hulpmiddelen, zoals de hypokit.’ Een goed getrainde hond reageert volgens haar meestal eerder dan een continue glucosesensor. ‘Je kunt de hond leren om precies bij een bloedsuiker van 4,0 of 3,5 mmol/l te reageren. En als de baas de hond afwijst, doordat hij niet door heeft dat hij een hypo heeft, dan moet de hond weten dat hij door moet gaan met helpen.’

Ook bij hypers

Als de hond geslaagd is voor zijn taak bij hypo’s, dan gaat de training verder met hypers. ‘De geur van een hyper is makkelijker te ruiken, maar houdt veel langer aan. Daarom moet de hond eerst getraind zijn voor hypo’s. Je kunt hem daarna leren om bij een bloedsuiker vanaf 10 mmol/l te reageren’, legt De Boer uit.

Vraag het de baasjes

Amerikaanse onderzoekers vroegen 135 mensen met een diabeteshulphond naar hun ervaringen. Die zijn erg positief. Meer dan de helft van de baasjes werd meer dan drie keer per week gewaarschuwd bij een hypo. Het verschilt natuurlijk wel per baasje hoeveel hypo’s hij of zij zelf niet op tijd opmerkt.

De honden misten ook wel eens een hypo, maar niet bij alle baasjes. Een kwart van de honden miste nooit, de rest wel af en toe. De helft had volgens de baasjes ook nog nooit voor niets alarm geslagen. Honden die getraind zijn door een professional doen het duidelijk beter dan honden die door hun baas getraind zijn of het uit zichzelf geleerd hebben. 

Test de hond

Andere wetenschappers testen hoeveel succes de honden hebben. Dan vragen ze de baasjes om zweet en uitgeademde lucht te verzamelen bij verschillende bloedsuikers. In een Amerikaans onderzoek deden zes getrainde honden mee. Die moesten uit zeven geurmonsters de geur van een hypo aanwijzen en daarna iemand waarschuwen.

De honden kwamen beter uit de test dan de onderzoekers hadden gedacht. De beste vier honden reageerden bij 88% van de hypogeuren door te waarschuwen. Ze misten dus niet vaak. De andere twee honden waren hier iets minder goed in.

Zweet of adem

Bastiaan de Galan volgt het onderzoek naar hypohonden met veel belangstelling. Hij is kritisch over het gebruik van zweet: ‘Veel mensen met diabetes die hun hypo’s niet goed voelen, zweten niet tijdens een hypo. Of ze zweten pas als de bloedsuiker te ver is gezakt. De hond moet veel eerder reageren.’ Hij denkt dat het beter werkt met geuren uit de adem.

Soms minder succesvol

Niet alle onderzoekers zijn overtuigd van het nut van een hypohond. Acht honden en hun baasjes met diabetes deden dit jaar mee aan weer een ander Amerikaans onderzoek. Die honden haalden slechts een succespercentage van 12%. Bovendien sloegen de honden gemiddeld 22 minuten later alarm dan een continue glucosemeter. Niet erg succesvol dus, maar het is niet duidelijk of deze honden op dezelfde manier getraind zijn als de honden uit het eerdere onderzoek.

De hond van Esther kwam in het begin wel eens in actie als Esther helemaal geen hypo heeft. Esther: ‘Het gaat inmiddels goed, maar in het begin haalde ze soms mijn tasje als dat niet nodig is. Dan wilde ze gewoon een beloning.’ Volgens trainer De Boer is dit heel normaal gedrag als de hond nog in training is. ‘Maar na de training moeten ze weten wanneer en waarom ze een beloning krijgen.’

Goede training en selectie

Het Nederlandse trainingscentrum denkt dat het succes van de hypohond veel hoger kan zijn dan de 12%. De Boer: ‘Onze honden reageren vaak meerdere keren per dag en hebben het bijna altijd goed. Dat houden we bij. Het maakt veel uit hoe je de honden en de baasjes traint. En niet elke hond is geschikt voor dit werk.’ Haar resultaten zijn nog niet bevestigd door wetenschappelijk onderzoek.

‘Er is veel vraag naar onze trainingen, ook van mensen die een hulphond niet echt nodig hebben. Ze zijn bedoeld voor mensen met veel schommelingen of die niet meer buiten durven uit angst voor een hypo.’ Wie meer wil weten, kan contact opnemen via Kibõ Medical Detection Dogs. Een paar keer per jaar verzorgt het trainingscentrum ook voorlichtingsbijeenkomsten.

Esther kan weer met een gerust hart autorijden, zonder elke tien minuten te moeten stoppen om haar bloedsuiker te meten. Afgelopen zaterdag is haar hond officieel geslaagd voor de training en mag zich nu diabeteshulphond noemen.

Vragen over dit onderzoek?

Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en stel je vraag onder dit artikel!


Vragen naar aanleiding van dit artikel (3)


Kan dit ook in België?

Hoi Dennis,

Er zijn ook programma’s voor diabetesshulphonden in België, alleen weten we verder niet wat de kwaliteit daarvan is. Ze worden overigens daar niet vergoed. Hier zijn bijvoorbeeld een website en een nieuwsbericht.

Groeten, Elise (redactie)

Vraag gesteld door: Dennisdecoene
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 15 augustus 2019 om 10:06

Welke honden zijn meer of beter geschikt om op te leiden tot diabetes hond dan andere? Ik zou graag een hond opleiden voor mijzelf maar ik moet er dan eerst eentje kopen.

Beste Nicolette, Om jouw vraag te beantwoorden hebben we contact opgenomen met de stichtingKibō Medical Detection Dogs. Zij adviseren je om hierover contact met hun op te nemen. Wanneer je geïnteresseerd bent in een diabetes hulphond gaat stichting Kibō Medical Detection Dogs altijd eerst met je in gesprek om te kijken wat de mogelijkheden zijn. De keuze van een hond is afhankelijk van de wensen van de baas en de omstandigheden. Meer informatie en contactgegevens vind je op: https://www.kibomdd.com/. Groet, Wanda | communitymanager diabetestype1.nl
Vraag gesteld door: Nicolette
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 02 oktober 2018 om 10:14

Wat zijn de gegevens van het Nederlands trainingscentrum? Wie bepaalt of je in aanmerking komt voor een hypohond? En in hoeverre wordt alles vergoed door de ziektekostenverzekeraars?

Beste Tom, meer informatie over het trainingscentrum vind je op http://www.kibomdd.com/. Je traint je eigen hond om tot diabeteshond, met het trainingscentrum bepaal je of je hond hiervoor geschikt is. Op dit moment wordt dit traject niet vergoed door de zorgverzekeraar.

groet,
Annemarie

Vraag gesteld door: Tom
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 22 februari 2017 om 10:58

Stel een vraag

Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde onderzoeksartikelen

Type 1 bijeenkomst - dr Giesje Nefs.jpg
18 november 2019

Psycholoog vertelt over diabetes combineren met je dagelijks leven

Bastiaan de Galan op infoavond type 1.jpg
09 april 2019

Onderzoeker De Galan vertelt over hypo’s en hypo-unawareness

HbA1c of Time in range.jpg
21 maart 2019

Focus op schommelingen bloedsuiker: hebben we HbA1C niet meer nodig?