Hypo unawareness en brein.jpg

Melkzuur verbergt symptomen van hypo bij hypo-unawareness

Bij mensen die een hypo slecht opmerken (hypo-unawareness of impaired awareness), daalt melkzuur in de hersenen tijdens een hypo. Dit ontdekte Evita Wiegers tijdens haar promotieonderzoek. 

Meestal merken mensen met diabetes type 1 een hypo door symptomen als trillen, zweten en duizeligheid. Maar ongeveer een derde van de mensen merkt een hypo niet goed. 
Verminderd opmerken van hypo’s wordt in het Engels impaired awareness of hypoglycemia (IAH) genoemd, of vroeger ook wel hypo-unawareness. Dit heeft veel invloed op het dagelijks leven, mensen kunnen hypo-angst krijgen en het kan ook gevaarlijk zijn. 

Verminderd hypogevoel 

Evita Wiegers promoveerde eind juni aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, nadat ze vier jaar lang onderzoek deed naar een verminderd hypogevoel bij diabetes type 1. Hierbij kreeg ze onder andere begeleiding van de internisten Bastiaan de Galan en Cees Tack, die veel onderzoek doen naar hypo’s. Het Diabetes Fonds financierde het promotieonderzoek van Wiegers. 

Wiegers onderzocht hoe het komt dat sommige mensen met diabetes type 1 hun hypo’s niet opmerken. ‘Onderzoek naar IAH is heel belangrijk, want mensen met IAH hebben een zesmaal verhoogd risico op ernstige hypo’s,’ zegt Wiegers. Bij ernstige hypo’s kan het bewustzijn verminderen of kunnen mensen in coma raken. 

Melkzuur als brandstof 

Het belangrijkste dat Wiegers ontdekte is dat de concentratie lactaat, oftewel melkzuur, daalt tijdens een hypo in de hersenen van mensen met een verminderde gevoeligheid. ‘We vermoeden dat hun hersenen melkzuur als brandstof gebruiken tijdens een hypo,’ vertelt Wiegers. Normaal gesproken gebruiken je hersenen (bloed)suiker als brandstof, maar tijdens een hypo is er een suikertekort.  

Wiegers: ‘Eigenlijk is het gebruik van melkzuur een soort beschermingsmechanisme voor het tekort aan suiker. Maar tegelijkertijd merken de hersenen hierdoor niet dat de bloedsuikerspiegel te laag is en ontstaan er geen symptomen.’ Zo kan de bloedsuikerspiegel verder dalen en uiteindelijk een ernstige hypo ontstaan. 

Minder symptomen door melkzuur 

Een ander experiment van Wiegers bevestigt dat mensen minder merken van een hypo door melkzuur. Mensen met een normaal hypogevoel kregen een infuus met melkzuur, waarna ze aangaven veel minder symptomen van een hypo te ervaren. Door melkzuur voel je je dus beter bij een lage bloedsuikerspiegel.  

Hypo’s na sporten 

Een verhoging van melkzuur kan ook een verminderd hypogevoel na het sporten verklaren. Als je sport, produceren je spieren namelijk melkzuur. Wiegers onderzocht samen met arts-onderzoeker Hanne Rooijackers het effect van een hoog-intensieve intervaltraining te fiets op het hypogevoel. Wiegers: ‘Mensen met diabetes type 1 die normaal een hypo goed voelen, merkten een hypo minder goed na het fietsen.’ 

MRI-scans

Maar er zit een verschil in de mate waarin de hersenen melkzuur als brandstof gebruiken. Dit bepaalt waarschijnlijk het verschil tussen een normaal en een verminderd hypogevoel.  Mensen met IAH gebruiken vermoedelijk meer melkzuur als brandstof. Wiegers en Rooijackers zagen dit toen ze MRI-scans maakten van de hersenen tijdens de hypo’s na het fietsen. 

Wiegers: ‘We vroegen best veel van de proefpersonen. Het is al niet prettig om lang in een MRI-scanner te liggen en zeker niet met een hypo.’ Toch was het niet moeilijk om vrijwilligers te vinden. Wiegers merkte dat mensen met diabetes type 1 heel gedreven zijn om mee te werken aan onderzoek. 

Op zoek naar groter geheel

Uiteindelijk hopen Wiegers en haar collega’s te achterhalen hoe IAH ontstaat, zodat ze het kunnen voorkomen of behandelen. Hiervoor is het belangrijk om schakels te vinden tussen verschillende veranderingen in de hersenen bij IAH. De concentratie melkzuur is namelijk niet het enige wat verandert in de hersenen van mensen met een verminderd hypogevoel.

Wiegers zag bijvoorbeeld ook een veranderde doorbloeding van de thalamus, het gebied in de hersenen dat de symptomen van een hypo veroorzaakt. In een vervolgstudie gaat ze kijken naar de effecten van een melkzuurinfuus op de doorbloeding van de thalamus. Zo hoopt ze uiteindelijk een overkoepelende verklaring voor IAH te vinden. 

Vaker bloedsuiker meten na sporten

Het verminderen van hypo’s blijft de beste manier om IAH te voorkomen. Ook mensen met IAH kunnen weer gevoeliger worden door hypo’s strikt te vermijden. Het onderzoek van Wiegers en Rooijackers laat zien dat mensen hypo’s minder goed voelen na het sporten.  Daarom is het advies voor iedereen met diabetes type 1 om na het sporten wat vaker je bloedsuiker te meten. De training Hypo Bewust kan ook helpen om je hypo weer beter aan te voelen.

Een medicijn tegen hypo-unawareness (impaired awareness) is er nog niet, maar wetenschappers hebben weer een stukje van de puzzel opgelost. De rol van melkzuur is duidelijker geworden. 

Op de hoogte blijven?

Ontvang elke 2 weken nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesses aan!


Vragen naar aanleiding van dit artikel (3)


Is er ook duidelijkheid hoe het komt dat het niet aan voelen komen van hypo's ooit in fases lijkt te gebeuren? Meestal voel ik ze goed aankomen. Maar heel soms is het al tussen de 1,8 en 2,5 zonder iets te merken overdag.

Hi Kaatje, ik heb je vraag even voorgelegd aan de onderzoeker, Evita Wiegers. Dit zegt ze erover: 'Dit is een bekend fenomeen bij een aantal mensen met diabetes. Wellicht komt het doordat er afwisselend periodes zijn met meer hypo’s (en dus grotere kans op IAH) en minder hypo’s (verbetering awareness). Mogelijk spelen aandacht, afleiding en andere factoren als sporten en menstruele cyclus ook een rol. Tot slot kunnen ook nachtelijke hypo’s  (of de afwezigheid daarvan) invloed hebben en die worden zeker als ze mild zijn vaak niet opgemerkt.'

Groeten, Elise (redactie)

Vraag gesteld door: Kaatje
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 13 juli 2018 om 10:33

Ik ben nu al 44-jaar type 1 diabeet. Het artikel dat de diabeet niet voelt aankomen speelt bij mijn hele diabeet altijd de grote rol. Tegenwoordig blijf ik bij een bloedmeeting van 1,2 nog rechtop staan. Een insulinepomp van Medtronic die ik graag had voorgeschreven wordt door mijn internist geweigerd. Als de meter LO aangeeft ben ik met de auto naar huis gereden, ben ik dan een uitzondering. Ik ben wel benieuwd hoe de wetenschappers dit gaat oplossen (Lage waardes op elk moment van de dag - zeker na inspanning werk en sport?

Dat is inderdaad heel vervelend @Strijbos, dat je zo vaak zo laag komt te zitten zonder dat je het merkt. Het is te hopen dat de wetenschap hier een oplossing voor vindt. Alle oplossingen beginnen bij kennis, dus het is mooi dat ze dit verschijnsel nu weer iets beter begrijpen. Intussen zullen we het moeten hebben van hulpmiddelen zoals continue glucosemeters die zelf een alarm geven als de bloedsuiker te veel zakt. 
Groeten, Elise (redactie)

Vraag gesteld door: Strijbos
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 12 juli 2018 om 14:47

hallo ik ben Nico vet, diabeet 1 zins 1952, in 2013 is bij mijn maagkanker gevonden dus chemo en operaties, nu dus diabeet zonder maag met een enorm e eet probleem, van de 10x eten spuug ik het 7a8 keer uit, krijg dan oo k een zeer snelle logen suikers, eigenlijk binnen 1 minuut van hoo g niet meer te meten naar een hypo in 2017 67x bewusteloos gevallen mijn echtgenote spuit dan de glucagon in ik word dan wel weer wak ker, maar dit is voor mijn echtgenote toch wel zeer belastend, mijn oncoloog plus interne diabetesarts, begrijpen hiet niets van, mijn diabetesverpleegkundige vond het eerst ook zeer moeilijk , maar deze is bij veel collega's gaan informeren, en na het schijnt kom dit toch vaker voor, ik let en test nu toch vaak meer 8a10x per dag en spuit bij een suiker van onder de 3 nu van tevoren mijn glucagon in en dat gaat nu goed/beter, maar blijft een risico.

Poeh, je hebt al heel wat meegemaakt Nico, en je vrouw ook. Het is zo te zien een dagelijkse flinke klus om hypo's te voorkomen. Maar fijn dat je kennelijk een soort manier hebt gevonden die voor je werkt. Veel sterkte! (Elise, redactie)

Vraag gesteld door: loni
Beantwoord door de DiabetesType1 redactie op: 12 juli 2018 om 14:41

Stel een vraag

Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde onderzoeksartikelen

25 april 2018

Hypo's voorspellen met een pleister

Foto kinderdiabetes web.jpg
29 maart 2018

Onderzoekers diabetes type 1: diabeteszorg en betere behandelingen

19 september 2017

Na de maaltijd wandelen voor een betere bloedsuiker