Bij mensen die een hypo slecht opmerken (hypo-unawareness of impaired awareness), daalt melkzuur in de hersenen tijdens een hypo. Dit ontdekte Evita Wiegers tijdens haar promotieonderzoek. 

Meestal merken mensen met diabetes type 1 een hypo door symptomen als trillen, zweten en duizeligheid. Maar ongeveer een derde van de mensen merkt een hypo niet goed. 
Verminderd opmerken van hypo’s wordt in het Engels impaired awareness of hypoglycemia (IAH) genoemd, of vroeger ook wel hypo-unawareness. Dit heeft veel invloed op het dagelijks leven, mensen kunnen hypo-angst krijgen en het kan ook gevaarlijk zijn. 

Verminderd hypogevoel 

Evita Wiegers promoveerde eind juni aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, nadat ze vier jaar lang onderzoek deed naar een verminderd hypogevoel bij diabetes type 1. Hierbij kreeg ze onder andere begeleiding van de internisten Bastiaan de Galan en Cees Tack, die veel onderzoek doen naar hypo’s. Het Diabetes Fonds financierde het promotieonderzoek van Wiegers. 

Wiegers onderzocht hoe het komt dat sommige mensen met diabetes type 1 hun hypo’s niet opmerken. ‘Onderzoek naar IAH is heel belangrijk, want mensen met IAH hebben een zesmaal verhoogd risico op ernstige hypo’s,’ zegt Wiegers. Bij ernstige hypo’s kan het bewustzijn verminderen of kunnen mensen in coma raken. 

Melkzuur als brandstof 

Het belangrijkste dat Wiegers ontdekte is dat de concentratie lactaat, oftewel melkzuur, daalt tijdens een hypo in de hersenen van mensen met een verminderde gevoeligheid. ‘We vermoeden dat hun hersenen melkzuur als brandstof gebruiken tijdens een hypo,’ vertelt Wiegers. Normaal gesproken gebruiken je hersenen (bloed)suiker als brandstof, maar tijdens een hypo is er een suikertekort.  

Wiegers: ‘Eigenlijk is het gebruik van melkzuur een soort beschermingsmechanisme voor het tekort aan suiker. Maar tegelijkertijd merken de hersenen hierdoor niet dat de bloedsuikerspiegel te laag is en ontstaan er geen symptomen.’ Zo kan de bloedsuikerspiegel verder dalen en uiteindelijk een ernstige hypo ontstaan. 

Minder symptomen door melkzuur 

Een ander experiment van Wiegers bevestigt dat mensen minder merken van een hypo door melkzuur. Mensen met een normaal hypogevoel kregen een infuus met melkzuur, waarna ze aangaven veel minder symptomen van een hypo te ervaren. Door melkzuur voel je je dus beter bij een lage bloedsuikerspiegel.  

Hypo’s na sporten 

Een verhoging van melkzuur kan ook een verminderd hypogevoel na het sporten verklaren. Als je sport, produceren je spieren namelijk melkzuur. Wiegers onderzocht samen met arts-onderzoeker Hanne Rooijackers het effect van een hoog-intensieve intervaltraining te fiets op het hypogevoel. Wiegers: ‘Mensen met diabetes type 1 die normaal een hypo goed voelen, merkten een hypo minder goed na het fietsen.’ 

MRI-scans

Maar er zit een verschil in de mate waarin de hersenen melkzuur als brandstof gebruiken. Dit bepaalt waarschijnlijk het verschil tussen een normaal en een verminderd hypogevoel.  Mensen met IAH gebruiken vermoedelijk meer melkzuur als brandstof. Wiegers en Rooijackers zagen dit toen ze MRI-scans maakten van de hersenen tijdens de hypo’s na het fietsen. 

Wiegers: ‘We vroegen best veel van de proefpersonen. Het is al niet prettig om lang in een MRI-scanner te liggen en zeker niet met een hypo.’ Toch was het niet moeilijk om vrijwilligers te vinden. Wiegers merkte dat mensen met diabetes type 1 heel gedreven zijn om mee te werken aan onderzoek. 

Op zoek naar groter geheel

Uiteindelijk hopen Wiegers en haar collega’s te achterhalen hoe IAH ontstaat, zodat ze het kunnen voorkomen of behandelen. Hiervoor is het belangrijk om schakels te vinden tussen verschillende veranderingen in de hersenen bij IAH. De concentratie melkzuur is namelijk niet het enige wat verandert in de hersenen van mensen met een verminderd hypogevoel.

Wiegers zag bijvoorbeeld ook een veranderde doorbloeding van de thalamus, het gebied in de hersenen dat de symptomen van een hypo veroorzaakt. In een vervolgstudie gaat ze kijken naar de effecten van een melkzuurinfuus op de doorbloeding van de thalamus. Zo hoopt ze uiteindelijk een overkoepelende verklaring voor IAH te vinden. 

Vaker bloedsuiker meten na sporten

Het verminderen van hypo’s blijft de beste manier om IAH te voorkomen. Ook mensen met IAH kunnen weer gevoeliger worden door hypo’s strikt te vermijden. Het onderzoek van Wiegers en Rooijackers laat zien dat mensen hypo’s minder goed voelen na het sporten.  Daarom is het advies voor iedereen met diabetes type 1 om na het sporten wat vaker je bloedsuiker te meten. De training Hypo Bewust kan ook helpen om je hypo weer beter aan te voelen.

Een medicijn tegen hypo-unawareness (impaired awareness) is er nog niet, maar wetenschappers hebben weer een stukje van de puzzel opgelost. De rol van melkzuur is duidelijker geworden. 

Op de hoogte blijven?

Ontvang elke 2 weken nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesses aan!