Diabetes type 1 en de Ramadan

Moslims met diabetes type 1 hoeven officieel niet mee te doen aan de Ramadan, maar willen dat wel graag. Wat zijn dan de effecten van een maand vasten?

De vastenmaand Ramadan is dit jaar tussen 16 mei en 14 juni. Tussen zonsopgang en zonsondergang mogen mensen dan niets eten of drinken. Het eind van de Ramadan wordt afgesloten met het traditionele Suikerfeest. 

Vrijstelling bij diabetes

In de Koran staat dat mensen met een chronische ziekte vrijstelling krijgen van de Ramadan. Maar veel mensen met diabetes type 1 willen gewoon meedoen aan het vasten. Want de Ramadan heeft niet alleen een religieuze betekenis, maar is ook in sociaal opzicht een bijzondere maand.

Artsen moeten deze wens respecteren, maar ze raden meedoen wel af bij: 

  • veel schommelende bloedsuikerwaarden; 
  • andere complicaties van diabetes;
  • zwangerschap; 

Effecten van vasten op je diabetes

Doordat je alleen voor zonsopgang en na zonsondergang eet, moet je je behandeling aanpassen. ’s Ochtends eet je namelijk in een keer wat je normaal verspreid over de hele dag zou eten. 

Als er overdag nog insuline in je bloed zit, geeft dit een verhoogde kans op hypo’s. Na zonsondergang eet je vaak koolhydraatrijker, wat ’s nachts meer kans geeft op hypers. Die lastig zijn bij te stellen, want je ligt te slapen. 

Maar ook overdag kunnen hypers voorkomen. Je gaat dan vaker plassen, maar je mag dit overdag niet aanvullen met drinken. Daardoor loop je kans op een vochttekort, uitdroging en in ernstige gevallen ketoacidose.   

Onderzoek naar Ramadan en diabetes

Verschillende onderzoeken hebben gekeken naar de effecten van de Ramadan op diabetes. In 2004 is een grootschalige studie uitgevoerd onder 1.070 moslims met diabetes type 1 uit dertien landen. 

In deze EPIDIAR studie (Epidemiology of Diabetes and Ramadan) vastte 42,8% van deze groep minstens 15 dagen. De mensen hadden vijf keer zo veel ernstige hypo’s als normaal, en drie keer zo veel hypers. 

Begin dit jaar vergeleken andere onderzoekers zestien kleinere onderzoeken met elkaar. Vijftien daarvan lieten geen verandering zien in het HbA1c, of een kleine verbetering ervan. Hypo’s kwamen voor, en vooral hypers na het eten ’s avonds. Maar die zetten zich zelden door in ernstige hypers of ketoacidose. 

In weer andere onderzoeken verslechterde de glucoseregulatie juist tijdens de Ramadan. Het lastige is dat die onderzoeken weinig deelnemers hadden en dat de Ramadan maar een maand duurt. Terwijl het HbA1c over de afgelopen drie maanden wordt gemeten.

Tips voor vasten met diabetes type 1 

  • Stel een behandelplan op met je arts. Neem je familie ook mee.
  • Verlaag de basale insuline, bij pompgebruikers de basaalstand met 10-20% en bij spuiten de langwerkende insuline.
  • Meet minimaal 4x per dag (voor het ontbijt, 2 uur na het ontbijt, na het middaggebed, voor zonsondergang en voor het slapen). 
  • Probeer 1x per week een dagcurve te maken en bespreek deze met je arts.
  • Je eet waarschijnlijk meer koolhydraten dan anders, let hierop met de hoeveelheid insuline.
  • Beweeg niet intensief overdag, om het risico op hypo’s te verkleinen.
  • Drink genoeg water in de periode dat het mag.
  • Ga na 4 dagen langs bij je arts om te bepalen of je medicatiepatroon nog verder aangepast moet worden. 
  • Ga een aantal dagen na de Ramadan ook weer langs bij je arts om in overleg je medicatie weer aan te passen.
  • De NDF heeft een handig overzicht gemaakt hoe je je medicatie aan kan passen. Stem dit af met je arts.

Hoewel het vasten de regulatie van de bloedsuikers een stuk lastiger maakt tijdens de Ramadan, is het wel mogelijk, zo laat onderzoek zien. Bespreek dit wel eerst met je arts en stel een behandelplan op. Met een slechte diabetesregulatie kun je beter niet meedoen.

Vragen over dit onderzoek?

Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en stel je vraag onder dit artikel!


Vragen naar aanleiding van dit artikel (0)


Stel een vraag

Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde onderzoeksartikelen

MyDiaMate app voor omgaan met diabetes type 1.jpg
01 maart 2021

App MyDiaMate geeft mentaal steuntje in de rug bij diabetes type 1

chronische vermoeidheid bij diabetes type 1.jpg
08 november 2018

Moe door diabetes?

04 augustus 2017

Hoeveel stress hebben mensen van diabetes in hun werk?