Henk Jan Aanstoot 1.JPG

​Henk Jan Aanstoot over actueel onderzoek naar diabetes type 1

Arts en onderzoeker Henk-Jan Aanstoot vertelde op 12 april over actueel onderzoek naar diabetes type 1. Dat deed hij op de diabetes type 1 info-avond georganiseerd door het Diabetes Fonds, dit keer in het LUMC in Leiden.

‘Ik wil eigenlijk ook voor júllie klappen’, begon Henk-Jan, ‘want toen ik daarnet in de file stond, kreeg ik het gevoel dat het niet opschoot. En dat is precies het gevoel dat jullie hebben over onderzoek: het schiet niet op, komt er nog eens wat? Ik zal laten zien dat dat wel zo is, al gaat het soms niet zo snel, het is net een file.’

Dr. Henk-Jan Aanstoot is kinderarts-diabetoloog en mede-oprichter van Diabeter. Hij gaf op de info-avond over diabetes type 1 van het Diabetes Fonds in sneltreinvaart een overzicht van actuele feiten en kennis rond diabetes type 1. We pikken er een paar uit.

Enorme verscheidenheid

De ene diabetes type 1 is de andere niet. Steeds duidelijker wordt hoeveel verschillende genetische vormen er zijn van diabetes type 1, waardoor ze in feite geen type 1 zijn. Zo kennen we intussen al de MODY-vormen, maar er zullen er ongetwijfeld meer komen door onderzoek naar genen.

Ook krijgen sommige mensen al vroeg complicaties, en anderen nauwelijks. Daarom doet het team van Henk-Jan bij Diabeter nu veel onderzoek naar de verscheidenheid van diabetes type 1. Zodat ze over een paar jaar de juiste informatie hebben om voor iedere persoon de juiste therapie op het juiste moment te kunnen geven.

‘Kraak de code’-project

Om inzicht te krijgen in die verscheidenheid doet Diabeter een groot onderzoek naar ‘biomarkers’, samen met het UMC Groningen en met steun van het Diabetes Fonds. Daarbij verzamelen ze veel gegevens en lichaamsmateriaal. Want ze willen nagaan: wat zijn de succesfactoren om gezond oud te worden met diabetes? En welke ziekte heb je eigenlijk?

Ze weten bijvoorbeeld dat de helft van de mensen bij Diabeter nog steeds antistoffen maakt tegen de eigen bètacellen. Bij hen is de afweerreactie is dus nog actief. Terwijl bij de andere helft de antistoffen na verloop van tijd verdwenen zijn, als de bètacellen weg zijn, of zich verstoppen voor het afweersysteem. Is de aanhoudende reactie een teken dat de bètacellen zich aan het repareren zijn? Als deze mensen een transplantatie krijgen, dan is er meer risico op mislukken omdat de afweer zo fel is. Dus voordat je therapieën gaat geven, moet je goed weten wat er speelt.

Impact van diabetes

Diabeter doet ook onderzoek naar de impact van diabetes op je leven en de mensen om je heen. Bijvoorbeeld in de puberteit. De problematiek van diabetes kan leiden tot angsten en depressie. Maar ook gebeurt er onderzoek naar het ontstaan van complicaties. Bij een deel van de kinderen zien ze na 6 jaar diabetes al dat de bloedvaten sneller verouderen. Dat hangt samen met kans op hart- en vaatziekten. Gelukkig gebeurt dat niet bij iedereen.

Ze weten ook steeds beter dat niet alleen hoge bloedsuikerwaarden de kans op complicaties verhogen, maar dat ook hele lage waarden de bloedvaten een beetje ‘pesten’. Ook uit onderzoek in Amerika bij mensen die al meer dan 50 jaar diabetes hebben, leren we veel. Maar ook de vragen rond complicaties laten zien hoe belangrijk onderzoek naar verscheidenheid is.

Veel nieuwe inzichten

Dankzij onderzoek in de afgelopen paar jaar begrijpen we veel meer van diabetes type 1. Enkele belangrijke nieuwe inzichten:

Vroeger leerde je: als je diabetes type 1 krijgt, gaan al je bètacellen dood, en ze komen nooit meer terug. Nu weten we dat dat niet waar is, en dat heel veel mensen stiekem nog steeds wat insuline blijven maken. En soms juist in de loop van de tijd weer wat meer. Niet genoeg om je bloedsuiker te regelen, en de insuline blijft in de cellen zitten.

We weten al dat dat minder gebeurt als je heel jong was bij de diagnose. En wanneer je ernstig ziek was bij de diagnose door verzuring bij hele hoge waarden. Ook daarvoor is genenonderzoek heel belangrijk, omdat genen kunnen voorspellen wie insuline blijft maken en wie niet.

Henk-Jan ziet bijvoorbeeld door meting van de stof C-peptide, een bijproduct van de aanmaak van insuline, bij bijna driekwart van de mensen een insuline-signaal. Dat maakt het ziekteproces waarschijnlijk ook anders. Als je nog iets aan C-peptide hebt en dus nog wat insuline maakt, heb je een kleinere kans op complicaties. Ze gaan dat in Nederland verder uitzoeken, en waarom dat is.

Glucagon temperen

Het hormoon glucagon maak je normaal gesproken zelf in de alvleesklier, in de alfacellen. Het zorgt voor een enorme stijging in je bloedsuiker. Alfacellen luisteren naar bètacellen, en weten precies wanneer ze wel en niet glucagon moeten maken. Maar als de insuline wegvalt door diabetes type 1, ‘horen’ de cellen niets en maken voor de zekerheid maar wat glucagon.

Iedereen met diabetes heeft daardoor in het begin te veel glucagon, en daardoor stijgt je bloedsuiker. Nog gekker: ga je eten, dan denken de cellen dat ze nog wat meer glucagon moeten maken. Dan zou een klein beetje insuline dat hele proces zou kunnen dempen. Dat lukt mogelijk ook met een middel dat bij diabetes type 2 wordt gebruikt, GLP-1. Dat remt de glucagonproductie en dus ook bij mensen met type 1. Als het goed, is, wordt het HbA1c beter en de schommelingen kleiner. Dat gaat Diabeter de komende tijd verder uitzoeken, eveneens met geld van het Diabetes Fonds.

Technologieën steeds beter

Het eerste jaar van de diabetesbehandeling is enorm belangrijk voor de jaren erna, heeft Henk-Jan gemerkt. En gelukkig zijn er steeds betere hulpmiddelen en technieken voor de behandeling. Die je immers toch bijna helemaal zelf doet, begrijpt Henk-Jan maar al te goed. Zo zijn de eerste half-automatische kunstalvleesklieren al op de markt, en komt de volledige kunstalvleesklier er ook aan. In het kader van ‘leuker kunnen we het niet maken, makkelijker wel’.

Op de hoogte blijven?

Ontvang elke 2 weken nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesses aan!



Vragen naar aanleiding van dit artikel (0)


Stel een vraag

Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde onderzoeksartikelen

Robin Koops kunstalvleesklier campagne.jpg
06 september 2018

Kunstalvleesklier geeft vrijheid terug

09 januari 2018

Met een continue glucosesensor je bloedsuiker regelen

Onderzoek naar behandeling van diabetes type 1.jpg
14 augustus 2018

Waar staan we in onderzoek naar de behandeling van diabetes type 1?