Diabetescongres: update van Nederlands diabetes type 1-onderzoek

Redactie van diabetestype1.nl • 15 December 2017
shrine20171213-13352-19ho7f4.jpg

Begin december was de jaarlijkse Nederlandse bijeenkomst voor diabetesonderzoekers in Oosterbeek. Hier zie je een korte update van het Nederlandse diabetes type 1-onderzoek dat op dat congres is besproken.

Nederland is qua oppervlak misschien klein maar we hebben veel grote spelers op het gebied van diabetes type 1-onderzoek, die internationaal hoog in aanzien staan. Zoals onderzoek naar het afweersysteem, het vervangen en zichtbaar maken van bètacellen, en onderzoek naar hypo's. Tijdens een tweedaags congres presenteerden de onderzoekers de stand van zaken.

Bètacel leidt aan stress

Marjolein Kracht van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) doet onderzoek naar de nieuwste ontdekking dat de bètacel geen onschuldig slachtoffer is maar zelf een verkeerd eiwit produceert, waardoor het afweersysteem getriggerd raakt. Ze denkt dat dit misvormde eiwit wordt geproduceerd door celstress in een specifiek onderdeel van de bètacel. 

Bètacellen zichtbaar maken

In het Radboudumc werken onderzoekers aan het zichtbaar maken van de hoeveelheid bètacellen met beeldvormende technieken. Ze gebruiken hiervoor een tracer, een stofje dat ze met speciale scantechnieken kunnen volgen. Hoe beter de glucoseregulatie, hoe beter de tracer de cellen zichtbaar maakt. Als we weten wie nog cellen heeft, is de volgende stap deze cellen weer activeren. 

Dr. Ben Giepmans (UMC Groningen) heeft een website ontwikkeld waarop je eilandjes van Langerhans tot in detail kunt bekijken. Een soort Google Earth van de alvleesklier. 

Bètacellen aanvullen

Jason Doppenberg (LUMC) heeft een formule bedacht, waarmee onderzoekers de Islet Donor Risk Score kunnen bepalen. Met deze risicoscore kunnen ze vooraf bepalen wat de 'eilandjesopbrengst' van een donororgaan gaat zijn. Ze gebruiken deze score om te bepalen of een donoralvleesklier goed genoeg is voor transplantatie. Hiermee wordt het succes van een eilandjestransplantatie groter. 

Dr. Nijhoff is betrokken bij de eilandjestransplantatie in het LUMC en blikte terug op de transplantaties die sinds 2007 zijn uitgevoerd in Leiden. Twee groepen mensen komen in aanmerking voor deze transplantatie:

  • Mensen die al lang diabetes type 1 hebben, veel complicaties hebben en al een niertransplantatie hebben ondergaan. 
  • Mensen die door de vele hypo's geen normaal leven kunnen leiden. 

Na een eilandjestransplantatie produceren de nieuwe eilandjes insuline en zijn mensen insuline-onafhankelijk. Daarnaast gaat het lichaam niet meer verder achteruit. Ze zien helaas wel dat na 2 jaar de helft weer moet beginnen met het toedienen van insuline. 

Floris Leenders werkt ook in het LUMC. Zijn team zag in kweekschaaltjes in het lab dat bètacellen onder bepaalde omstandigheden spontaan veranderen in alfacellen. Dat zijn ook cellen in de alvleesklier, maar ze maken glucagon aan. Veranderen bètacellen ook in het lichaam wel eens in alfacellen, en hoe kunnen we dat voorkomen? Of beter: kunnen we het proces omdraaien? Dan zouden we dus van alfacellen bètacellen kunnen maken die insuline produceren.

Hypo's: unawareness, effecten en hypo-alarm

Mensen met diabetes type 1 hebben gemiddeld 1 keer per jaar een ernstige hypo waarbij hulp van anderen nodig is, en 2 tot 3 keer per week een gewone hypo. Zo'n 15 procent van de mensen heeft 's nachts een hypo tussen 12.00 en 04.00 uur.

Dr. Bastiaan de Galan werkt in het Radboudumc aan onderzoek naar hypo unawareness, tegenwoordig ook wel impaired hypo awareness genoemd. De Galan heeft ontdekt dat de hersenen een beschermingsmechanisme hebben tegen de vele hypo's, ze nemen dan lactaat (melkzuur) op als vervanging van glucose, zodat de hersenen wel kunnen blijven functioneren bij gebrek aan glucose. 

Marleen Olde Bekkink werkt in het Radboudumc aan een draagbaar apparaatje waarmee mensen met diabetes type 1 en hypo unawareness een signaal krijgen voordat ze een hypo krijgen. Ze willen hypo's vroegtijdig opsporen. Dit apparaat meet het hartritme en we weten uit eerder onderzoek dat een een hypo start met een verstoord hartritme. Dit is heel licht en zelf ook bijna niet te merken, maar met een apparaat wel.  

In het Radboudumc werken andere onderzoekers aan de gevolgen van hypo's. Ze hebben ontdekt dat ernstige hypo's leiden tot een toename van hart- en vaatschade. Tijdens een hypo nemen allerlei stoffen toe in hoeveelheid. Die dragen bij aan ontsteking in de bloedvaten. Ook zagen de onderzoekers tijdens een hypo een toename van afweercellen, zoals de zogeheten cytotoxische T-cellen.

Eer voor het werk

Tijdens het congres reikt de organisatie ook prijzen uit voor het beste promotieonderzoek, de Gerritzen Prijs. Dit jaar ging deze prijs naar dr. Siebe Spijker (LUMC) voor zijn onderzoek naar bètacellen bij diabetes type 1. 

Steun onderzoek

Vind jij onderzoek naar diabetes type 1 belangrijk? Veel onderzoek is alleen mogelijk dankzij donaties. Help ook mee en doe een donatie, samen helpen we onderzoek naar diabetes type 1 vooruit!

Op de hoogte blijven?

Ontvang elke 2 weken nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesse aan.