Kunnen oogcontroles beter op maat gebeuren?

Redactie van diabetestype1.nl • 20 April 2017
shrine20170420-30019-1xa5evm.jpg

Regelmatige oogcontrole hoort bij de behandeling van diabetes type 1. Maar hoe vaak is zo’n controle eigenlijk nodig? Dat kan veel meer individueel bepaald worden, zeggen onderzoekers van het langlopende DCCT- en EDIC-onderzoek.

Diabetes kan op den duur je ogen beschadigen. Daar is vaak gelukkig wel wat aan te doen, maar het is belangrijk om ogen om de zoveel tijd even te laten bekijken. Momenteel is het advies om elk jaar of twee jaar een oogcheck te doen op retinopathie. Bij kinderen wordt een eerste controle gedaan na vijf jaar diabetes, of twee jaar na het begin van de puberteit. 

Langlopend onderzoek

Maar is een jaarlijkse controle te vaak? Of misschien te weinig? Om dat soort vragen te beantwoorden, keken Amerikaanse onderzoekers naar gegevens uit de langlopende onderzoeken DCCT (Diabetes Control and Complications Trial) en het vervolg EDIC (Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications). Dertig jaar lang kregen deelnemers met diabetes type 1 oogchecks met verschillende tussenpauzen.

De onderzoekers bekeken hoe snel oogproblemen zich ontwikkelden of verergerden. En of problemen goed en op tijd aan het licht kwamen in de controles. 

Van 3 maanden tot 4 jaar

Gemiddeld genomen was de kans om ernstige oogproblemen te krijgen beperkt tot 5 van de 100 mensen wanneer het volgende schema werd aangehouden voor controle:

  • mensen zonder oogschade: eens in de 4 jaar; 
  • mensen met lichte oogschade: eens in de 3 jaar;
  • mensen met gemiddelde oogschade: eens in de 6 maanden; 
  • mensen met ernstige oogschade: eens in de 3 maanden.

Link met HbA1c

Er bleek ook een voorspelbaar verband te zijn tussen hoe snel oogproblemen zich ontwikkelden en iemands HbA1c-waarden, een maat voor de gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen weken. Zo was bijvoorbeeld het risico om van geen klachten tot ernstige klachten te gaan in 5 jaar tijd:

  • met een HbA1c van 42 mmol/mol (6%): 1%
  • met een HbA1c van 86 mmol/mol (10%): 4,3%

Dus van de 100 mensen met een HbA1c van 6% kreeg 1 persoon in 5 jaar tijd ernstige oogklachten, en van 100 mensen met een HbA1c van 10% waren dat ruim 4 personen.

Controle op maat per persoon

De onderzoekers ontwikkelden een nieuw ‘model’ voor oogcontroles bij mensen met diabetes type 1. Dat is gebaseerd is op iemands individuele situatie. Het houdt rekening met of en hoe ernstig iemand al oogklachten heeft, en met de HbA1c-waarden. 

Met het nieuwe model waren in 20 jaar tijd ruim de helft (58%) minder oogcontroles nodig dan in het huidige systeem van jaarlijkse checks. Dat is beter voor mensen zelf, en het scheelt ook veel kosten in de gezondheidszorg. Het is overigens wel de vraag of dit model echt gebruikt gaat worden. Vooralsnog blijven de richtlijnen in Nederland zoals ze nu zijn.

Op de hoogte blijven?

Ontvang elke 2 weken nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesses aan!

Bron: The DCCT/EDIC Research Group, NEJM 19 mei 2017