Rol van virussen bij ontstaan diabetes type 1.jpg

Krijg je diabetes type 1 door virussen of vaccinaties?

Heb je meer risico op diabetes type 1 na het doormaken van bepaalde virussen? Hoe kan dat? En hebben vaccinaties invloed op de het ontstaan van diabetes type 1? In dit dossier lees je de stand van zaken in kennis.

Mogelijk spelen veelvoorkomende virussen een rol bij het ontstaan van diabetes type 1. Het kan zijn dat virussen net een zetje geven aan de afweer. Die valt dan niet alleen het virus, maar ook de bètacellen aan. Na een infectie zou het proces dus sneller gaan. Hoe werkt dat en wat kunnen we doen tegen virussen?

Welke virussen verhogen de kans op diabetes type 1?

Van sommige virussen wordt gedacht dat ze misschien de kans op diabetes type 1 verhogen. Verdachte kandidaten zijn tot nu toe:

  • Het Epstein-Barrvirus, een herpesvirus dat onder andere de ziekte van Pfeiffer veroorzaakt.
  • Enterovirussen: een groep virussen die bijvoorbeeld buikgriep en verkoudheid veroorzaken. Mogelijk vergroot zelfs besmetting van de moeder tijdens zwangerschap de kans op diabetes type 1 bij het kind.
  • Luchtweginfecties: vooral wanneer het je overkomt in de eerste 6 levensmaanden, je hebt dan 17 procent meer kans om later diabetes type 1 te krijgen.
  • Het rotavirus: een virus dat vooral bij baby’s en peuters overgeven en diarree veroorzaakt. Een vaccinatie tegen het rotavirus verkleint heel misschien de kans op diabetes type 1.

Zijn virussen ook echt de oorzaak van diabetes type 1?

Er is nooit een virus gevonden dat direct diabetes liet ontstaan. Maar het lijkt erop dat virussen wel een trigger kunnen zijn, een laatste duwtje. Zo’n prikkel kan leiden tot een afweerreactie. Dat verhoogt het risico op diabetes.

Infectie van bètacellen

Bij sommige mensen met diabetes worden er virussen gevonden in de bètacellen. Soms blijft een virus langere tijd in de cel zitten. Dit kan ervoor zorgen dat de bètacellen gestrest worden. Bij mensen met de juiste vatbaarheid zou dit een trigger kunnen zijn voor diabetes.

Geen termijn bekend

Tussen de besmetting met het virus en het moment van de diagnose kan een hele tijd zitten. Dat hangt af van hoe snel de afweerreactie tegen de bètacellen in het lichaam verloopt.

Geen oorzakelijk verband

Het is dus niet te zeggen dat ze ook echt diabetes veroorzaken. Daarvoor moet je precies weten wat het virus doet. Voor één type virus, het Epstein-Barrvirus, is in 2018 aangetoond dat het bepaalde ‘diabetes’-genen aan kan zetten. Daarmee verhoogt dit virus het risico op diabetes type 1.

En dan nog: niet iedereen met een virusinfectie krijgt diabetes type 1. Het is altijd een samenspel van factoren.

Wat kun je doen tegen virussen?

Kun je jezelf beschermen tegen deze virussen om zo de kans op diabetes type 1 bij jezelf of bij je kind te verkleinen?

Infecties moeilijk te voorkomen

De meeste van deze virussen zijn zo alledaags dat je ze niet kunt vermijden. Ze zijn gemakkelijk over te dragen, bijvoorbeeld via je handen of via speeksel. Veel mensen zijn drager van de genoemde virussen, maar worden er lang niet altijd ziek van.

Je weet bovendien ook van tevoren niet bij wie en op welk moment ze kwaad kunnen. Er komt ook aanleg voor diabetes type 1 bij kijken.

Vaccinatie tegen enterovirus

Onderzoekers kijken ondertussen of een vaccinatie tegen de verdachte virussen helpt om de kans op diabetes te verkleinen. Volgens Fins en Zweeds onderzoek uit 2017 helpt een vaccinatie tegen het enterovirus Coxsackievirus B bij muizen om de kans op diabetes flink te verkleinen.

Scandinavische onderzoekers hebben een vaccinatie gemaakt die mensen moet beschermen tegen deze virussen. Ze gaan nu onderzoeken of vaccinatie bij sommige mensen het risico op diabetes kan verkleinen.

Vaccinatie tegen rotavirus

Uit een Australisch onderzoek blijkt dat diabetes type 1 iets minder voorkomt bij kinderen die een vaccin tegen het rotavirus hebben gehad. In Nederland wordt dit vaccin binnenkort ingevoerd voor kwetsbare groepen baby’s, vanwege de ernst van een infectie met het rotavirus bij deze kinderen.

Diabetes type 1 komt niet door vaccinaties

Steeds meer mensen maken zich ongerust over vaccinaties, bijvoorbeeld tegen de bof, mazelen en rode hond. Hoe zit het met vaccinaties en de kans op diabetes type 1? Daar zitten immers ook vaak verzwakte virusdeeltjes in.

Engelse wetenschappers vergeleken alle uitkomsten van eerder onderzoek naar vaccinaties en diabetes type 1. Zij vonden op geen enkele manier een verband tussen vaccinaties en de kans op diabetes type 1. Vaccinaties veroorzaken dus geen diabetes type 1.

Virussen als risicofactor

Een aantal alledaagse virussen verhoogt waarschijnlijk de kans op diabetes type 1. Een infectie kan een trigger zijn. Je kunt zelf weinig doen om je te beschermen. En bovendien weet je na een virusinfectie ook niet of je diabetes krijgt. Maar het is één van de risicofactoren.

Op de hoogte blijven?

Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en ontvang regelmatig nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn.


Gesprekken over dit artikel (1)

Start gesprek

Gerelateerde bibliotheekartikelen