Diaboulimia en eetstoornissen bij diabetes.jpg

Eetstoornissen bij diabetes type 1: diaboulimia, diarexia en binge-eating

Bij diabetes type 1 ligt er een grote focus op wat en hoeveel je eet. Dat is niet niks. Bij sommige mensen met diabetes leidt dat tot eetstoornissen zoals 'diaboulimia', 'diarexia' of extreme eetbuien (binge-eating). Maar ook mildere eetproblemen komen voor.

Eetproblemen en eetstoornissen komen bij mensen met diabetes type 1 vaker voor dan bij leeftijdsgenoten zonder diabetes, en zeker bij tieners. Waarschijnlijk vanwege de voortdurende nadruk op wat je eet, hoeveel je eet, en wat voor effecten dat heeft op je bloedsuiker. 

Ongezond afvallen bij diarexia

Twintig tot veertig procent van de pubers met diabetes laat wel eens insuline weg om af te vallen. Dan nemen de lichaamscellen te weinig glucose op uit het bloed, en gaat je lichaam over op vetverbranding om aan energie te komen. Daar val je inderdaad van af, maar het is niet gezond. Dit wordt ook wel 'diarexia' genoemd. Behalve de vervelende klachten van een hyper, vergroten hoge bloedsuikers ook nog eens sterk de kans op complicaties. 

Verstoord eetgedrag door streng dieet

Sommige mensen met diabetes type 1 volgen een koolhydraatbeperkt dieet om hun bloedsuiker te verbeteren. Maar naast de voordelen van zo’n dieet kan het ook leiden tot een groot nadeel. Strenge diëten, zoals het koolhydraatbeperkt dieet, kunnen namelijk zorgen voor een verstoring in het eetgedrag. Vooral bij jongeren met diabetes type 1 komt dat ‘verstoorde’ eetgedrag vaker voor.

Eetstoornissen bij diabetes type 1

Ongeveer 1 op de 12 Nederlandse tieners had in een onderzoek van pedagoog Minke Eilander een groter eetprobleem of eetstoornis dan alleen af en toe wat zuiniger zijn met insuline. 

Onder ‘verstoord eetgedrag’ valt bijvoorbeeld streng diëten, vasten, eetbuien, gebruik van laxeermiddelen of opzettelijk braken. Bij diabetes type 1 komen in dat lijstje ook nog ‘diaboulimia’ en ‘diarexia’ voor. Om af te vallen gebruiken sommige mensen te weinig insuline zodat het lichaam vet verbrandt (diarexia). Gaat dit ook nog samen met eetbuien, dan spreken we van diaboulimia. Ook overmatig sporten of koolhydraten beperken komt voor bij mensen met een eetstoornis die te maken heeft met diabetes.

Wat zijn de oorzaken van diaboulimia en diarexia?

Bij het ontstaan van diaboulimia en diarexia kunnen verschillende factoren een rol spelen. Waarschijnlijk is het vaak een combinatie van deze factoren: 

  • een negatievere blik op het leven
  • meer lichamelijke klachten
  • lager zelfbeeld
  • zorgen over lichaamsvorm of -gewicht
  • depressieve klachten
  • stress door diabetesmanagement

Ook dat de gedachte dat je zwaarder bent door de diabetes komt veel voor bij zowel jongens als meisjes. Als je minder tevreden bent over je lichaam loop je eerder afwijkend eetgedrag op, zoals extreme diëten. Meisjes willen vaker afvallen en jongens willen vaker meer spieropbouw. 

Stress door diabetesmanagement

Als je glucosewaarde vlak voor het eten niet is wat je had gehoopt, dan kan dat frustrerend zijn. Misschien twijfel je of wel je kunt eten wat je van plan was. Sommige mensen gaan dan minder eten omdat ze denken dat ze hun bloedsuiker anders niet onder controle kunnen houden. 

Juist heel veel eten kan ook een gevolg zijn van die frustratie. Het kan een manier zijn om met de negatieve gevoelens om te gaan. Sommige mensen kan het niets meer schelen. Dit kan leiden tot een eetbui. 

Jammer genoeg wordt de stress door diabetesmanagement niet minder van zoveel eten. Het wordt helaas alleen maar meer. Het gevoel de controle over je eetgedrag te verliezen, maakt bovendien de kans alleen maar groter dat je minder insuline gaat spuiten om gewicht te verliezen. Het kan op die manier van kwaad tot erger gaan.

Wat zijn de gevolgen van diaboulimia en diarexia?

Eetproblemen hebben een enorme invloed op het dagelijks leven met diabetes. Hoe meer problemen tieners hebben met eetgedrag, hoe moeilijker ze het vinden om zich te houden aan hun diabetesmanagement, hoe minder vaak ze hun bloedsuiker checken en hoe lager hun kwaliteit van leven is. Ze zijn ook vaker somber. 

Tieners met ernstige eetproblemen hebben hogere HbA1c-waarden en ook hebben ze vaker flink overgewicht. Een hoog HbA1c en veel schommelingen verhogen het risico op complicaties op de lange termijn. 

Binge-eating bij diabetes

Bij mensen met diabetes type 1 komt ook ‘binge-eating’ vaker voor. Bij binge-eating heb je eetbuien waarbij je in korte tijd heel veel eet en geen controle meer hebt over jezelf. Na zo’n extreme eetbui voel je je erg schuldig. Maar een belangrijk verschil is dat je de eetbui niet probeert te ‘compenseren’, zoals bij boulimia en anorexia wel het geval is. 

Volgens Amerikaans onderzoek hadden mensen met diabetes type 1 met negatieve gevoelens vlak voor het eten meer kans op binge-eating. Die negatieve gevoelens konden gaan om schuldgevoel, frustratie en stress door het diabetesmanagement. Ook het snel en zoet bij-eten tijdens een hypo om je bloedsuiker op te krikken kan doorschieten naar een eetbui.

Die extreme eetbuien zorgen vervolgens voor hogere bloedsuikers en maken het diabetesmanagement nóg lastiger, wat dan weer kan zorgen voor een nieuwe eetbui. Zo beland je al snel in een negatieve spiraal. 

Heb jij eetproblemen, of je kind?

Het is vaak niet makkelijk om te praten over eetproblemen, zeker niet voor jongeren. Sommige mensen wachten er jaren mee, terwijl het heel belangrijk is om dat wel te doen. De diabetesverpleegkundige of arts in het ziekenhuis kan ervoor zorgen dat jij of je kind de juiste hulp krijgt. Vraag daar ook om hulp als je denkt dat je kind eetproblemen heeft en je weet je als ouder geen raad.

Roos Guijt heeft diabetes type 1 en liep ook jaren rond met eetproblemen. Uiteindelijk zocht ze hulp en overkwam haar eetprobleem. In 2016 liep zij de marathon van New York. 

Op de hoogte blijven?

Ontvang regelmatig nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesses aan!


Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde bibliotheekartikelen