Gebroken nachten.jpg

Doodmoe van die gebroken nachten…

Sta jij elke nacht op om de bloedsuiker van je kind te controleren? En ben je overdag doodmoe van die gebroken nachten? Dr. Dick Mul, kinderarts-endocrinoloog bij Diabeter, legt uit dat ‘nachtdienst’ lang niet altijd nodig is.

Is het nodig om ’s nachts op te staan om de bloedsuiker van je kind te controleren?

'Nee, in principe niet. Dat de bloedsuikers in de loop van de nacht schommelen, dat is een gegeven – maar meestal niet zodanig dat je daar als ouder elke nacht voor op moet staan. Het is dus belangrijk om te achterhalen waarom ouders vinden dat ze die check tóch moeten doen. Is het omdat je bang bent voor hypo’s? Heb je op dit vlak iets meegemaakt wat traumatisch is geweest en waardoor je het niet los kunt laten?

Bij uitzondering vragen we ouders weleens om ‘s nachts te controleren, bijvoorbeeld bij een forse ophoging van de dosis insuline of wanneer je overstapt op een ander soort insuline. Maar verder is het vooral belangrijk dat ouders hun rust krijgen. Diabetes gaat 24/7 door maar ook een continubedrijf moet rust kennen.'

‘8 voor de nacht’: is dat een goed uitgangspunt?

'8 voor de nacht is een ouderwets gedicht. Het stamt uit de tijd van de insuline die niet de hele nacht door een goed basisprofiel gaf, maar vooral rond drie uur vaak hypo’s gaf. Daarom moest je jezelf ‘indekken’ met een goede waarde voor het slapen, namelijk een 8 voor de nacht of hoger. Met de komst van langwerkende insulines (zoals detemir, glargine en degludec) is dat veel stabieler. 

Je kunt dus prima de nacht in met een bloedglucose van 6, tenminste als je in de avond goed hebt opgelet met sporten, eten etc. Als je er op een proactieve manier mee bezig bent, dan is 5 of 6 ook prima om mee te gaan slapen. Dit wordt ook ondersteund door de literatuur: we zien dat de afgelopen jaren de regeling steeds strakker is geworden en het HbA1c omlaaggaat, maar het aantal ernstige hypo’s stijgt niet.'

Mijn kind slaapt door een hypo heen, is dat gevaarlijk?

'We spreken al van een hypo als de bloedglucose onder de 3,9 komt, maar echt gevaarlijk wordt het pas bij veel lagere waardes die ook nog eens veel langer duren. De meeste hypo’s zijn kort en minder ernstig. Geen probleem dus als je kind daar doorheen slaapt. Omdat het lichaam bij een ernstige hypo stresshormonen aanmaakt, worden kinderen daar vaak wel wakker van. Als je naar de literatuur kijkt, dan zie je dat dit zelden tot echte problemen leidt. We zijn vaak banger dan volgens de getallen nodig is.'

Bang zijn dat je kind ’s ochtends niet meer wakker wordt, is dat een reële angst?

'Het aantal jonge kinderen dat overlijdt aan alleen een hypo is echt heel laag. Fatale hypo’s zijn heel zeldzaam. De meeste gevallen komen voor bij jongvolwassenen en daarbij is dan vaak sprake van een hypo na intensief sporten of alcohol drinken, en dan ook vaak met fouten in de insulinedosering. Ernstige hypo’s met bewustzijnsverlies of stuipen komen bij kinderen wel voor. Maar kinderen die overlijden, dat zijn echt zeldzame incidenten. 

Realiseer je ook dat de meeste overlijdens bij patiënten met diabetes op jongere leeftijd ofwel door een ketoacidose komen, of helemaal niet met diabetes te maken hebben. Maar hoewel we zeggen dat de kansen klein zijn, blijft wel aandacht nodig om complicaties te voorkomen, welke dan ook. Want: het zal jouw kind maar gebeuren…'

Hoge bloedsuikers in de nacht, is dat een reden om op te staan en te corrigeren?

'Dat hangt af van de situatie. Als je steeds hoge waardes ziet, kan er iets aan de hand zijn met de pomp. Dan ga je aan de slag. Je probeert in de avond de boel zo te regelen dat je een hoge waarde in de nacht voorkomt, bijvoorbeeld door een dualwave bolus te geven bij een p-maaltijd. Zit je kind toch nog hoog, dan kan een correctiedosis veilig gegeven worden. Een keertje opstaan omdat je het niet vertrouwt, dat kan natuurlijk. Maar dat is iets anders dan elke nacht ‘nachtdienst’ hebben.'

Waarom is het bij pubers zo moeilijk om die nachtwaardes stabiel te krijgen?

'In de puberteit staan kinderen vaak met hogere waardes op. Dat is het gevolg van het samenspel tussen groeihormonen en geslachtshormonen. Tussen 4 en 7 uur ’s nachts zie je dan dat de bloedglucose stijgt. Dat is lastig op te vangen met spuiten, met een pomp lukt dat beter. Bij meisjes begint dat vanaf een jaar of 10 te spelen, bij jongens vanaf een jaar of 11.'

Ik ben overdag zo moe, hoe doe ik dat met m’n werk?

'Angst is een lastig ding. Iedere angst is voor een deel reëel, maar vaak is er ook een irreëel deel dat iemands leven kan beheersen. In dat geval kan het erg goed zijn tijdig hulp te vragen. Een psycholoog kan heel goed helpen en advies of behandeling geven voor angst die je leven gaat beheersen. Daarmee voorkom je dat zulke zaken je eigen leven of dat van je gezin zover beïnvloeden dat een burn-out dreigt. 

Je hoort af en toe dat ouders tegen een burn-out aan lopen. Dan moet je met elkaar gaan kijken: wat kunnen we er meer aan doen wat we nu doen? Dat kan ‘m zitten in ondersteuning met techniek. Een sensor met een pompstop voor laag bijvoorbeeld, of een pomp die zowel op hoge als lage waardes reageert. Daardoor krijg je de nachten echt wel stabieler en dat kan helpen.

Daarnaast is het belangrijk dat ouders leren om realistische doelen te stellen. Je hebt niet alles in de hand, je kunt niet alles oplossen. Om de zorg voor je kind te kunnen volhouden, heb je gewoon nachtrust nodig.'

Wanneer is een sensor een uitkomst?

'Een sensor kan zeker heel instructief zijn. Je kunt dan achteraf bekijken hoe de nacht is verlopen – en vaak zie je dat het best meeviel. Een sensor met een pompstop kan ook zorgen voor meer gemoedsrust, want daarmee is de kans op nachtelijke hypo’s vrijwel nihil.

Veel sensoren hebben een alarm dat waarschuwt als de bloedsuiker te hoog of te laag wordt. Klinkt ideaal, maar alarmmoeheid is een bekend fenomeen. Al die piepjes kunnen je helemaal dol maken en doen besluiten dat je er niet meer op reageert. Dan is het goed om te kijken welke alarmen je belangrijk vindt en de rest uit te schakelen. Zet bijvoorbeeld alleen het alarm voor laag aan. Maar altijd staat de vraag voorop: kan ik met mijn team zorgen dat er sowieso minder alarmen afgaan?'

Welke tips heb je nog voor ouders met ‘nachtdienst’?

'Denk aan jezelf, pak je rust en zorg dat je overeind blijft. Ik zie liever een kind met een hoger HbA1c en ouders die nog functioneren, dan een laag HbA1c en ouders die in de puree zitten. Zorg voor de diabetesregeling van je kind moet je altijd afwegen tegen de kwaliteit van leven van alle betrokkenen.

Is het toch nodig om in de nacht te controleren, en er is sprake van twee ouders in huis, zorg dan dat vader en moeder elkaar afwisselen. Je ziet toch vaak dat moeders de ‘nachtdokters’ zijn. Verdeel het met elkaar, zodat de belasting minder groot is.

En als het niet meer gaat: trek aan de bel. Er open over zijn is goed, want dan kunnen we middelen aanreiken om je te ontlasten. Denk aan psychosociale hulp, technische ondersteuning of een andere insuline. Bespreek het dus met je team. Je doet het met z’n allen en juist ouders moeten de energie en de power houden om de diabetes van hun kind te kunnen managen.'

Op de hoogte blijven?

Ontvang elke 2 weken nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesses aan!


Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde bibliotheekartikelen

Diabetesdoelen: wat als die niet matchen met andere doelen?

hypo angst.jpg

Bang zijn voor te laag zitten: hypo-angst

Start van een schooljaar Zorgeloos met diabetes naar school.jpg

Start van een nieuw schooljaar: een goed begin is het halve werk