hypo angst.jpg

Bang zijn voor te laag zitten: hypo-angst

Breekt het zweet je uit bij alleen al de gedachte aan een hypo? Daar hebben veel mensen met diabetes type 1 last van. Frank Snoek van het VUmc/AMC legt uit wat hypo-angst is, en wat je ertegen doet.

‘Onderzoek laat zien dat mensen met diabetes type 1 gemiddeld even angstig zijn voor een ernstige hypo als voor blindheid of niercomplicaties,’ zegt psycholoog prof. dr. Frank Snoek. Hij is blij dat er tegenwoordig meer aandacht is voor hypo’s en angst ervoor. ‘Een ernstige hypo heeft enorme impact op de persoon zelf, maar ook op gezinnen en relaties, dus het is niet gek dat je daar bang voor bent.’

Verlies van controle

‘De angst voor ernstige hypo’s gaat vooral over de angst om de controle te verliezen’, zegt Snoek. ‘Angst dat je niet meer zelf gaat over je gedachten en je gedrag, dat je niet meer de regie hebt over jezelf, en soms anderen nodig hebt om eruit te komen. Een dergelijk angst zie je ook wel bij mensen die epileptische aanvallen hebben. Mensen schamen zich er vaak ook voor, voor de hypo én voor hun angst.’ 

‘En er speelt in aanloop naar ernstige hypo’s ook iets in het lijf, dat mensen angstig kan maken. Ook als ze zich eerst niet per se angstig voelden, kunnen de fysieke symptomen van een hypo aanvoelen als angst. Je herinnert je de hypo als een angstig moment, waardoor je er bang voor blijft.’ 

Hypo’s vermijden

Mensen die erg bang zijn om een hypo te krijgen, gaan soms heel ver om hypo’s te vermijden, zegt Snoek. ‘Ze durven niet meer te sporten, zich niet meer in te spannen, ze gaan seks uit de weg. Het kan heel ingrijpend zijn, sommige mensen durven niet meer alleen de deur uit, of niet alleen te reizen. Daarbij kan overigens een partner die daarin behulpzaam is, de angst onbedoeld ook versterken.’ 

Cirkel van paniek

Iemand met hypo-angst kan in een angstcirkel terechtkomen, beschrijft Snoek: ‘Een normaal lichamelijk verschijnsel dat iedereen weleens heeft, zoals hartkloppingen, kan aanvoelen als een teken van een hypo. Iemand die er bang voor is kan dan in paniek raken en er niet uit komen, maar niet in staat zijn om rustig even te meten. Terwijl er maar één lichamelijk signaal was, dat niet door een hypo kwam. Zo’n paniekcirkel overkomt ook mensen zonder diabetes die bang zijn voor een hartaanval.’

Angst in verhouding tot risico

Hoe weet je of je een normale angst hebt voor hypo’s, of dat je richting fobie gaat? Snoek: ‘Normaal is dat je angst groter wordt naarmate je risico groter wordt. Bijvoorbeeld: als iemand met zijn auto meerder malen wordt aangereden, snap je waarom iemand banger wordt in het verkeer. Maar wat je veel ziet bij angst, zoals bij ernstige hypo-angst, is dat de angst disproportioneel hoog is, dus niet verhouding staat tot het feitelijk gevaar’. 

Hoe vaak komt hypo-angst voor?

Het is niet precies bekend hoeveel mensen zo bang zijn voor hypo’s dat ze er echt last van hebben. Het hangt bijvoorbeeld samen met hoe vaak iemand ernstige hypo’s heeft gehad. Ook kan het variëren met de tijd, zegt Snoek, bijvoorbeeld door aanpassing van de behandeling. ‘Als we praten over extreme angst, komt dat voor bij naar schatting 5 tot 10 procent van de volwassenen met diabetes type 1. Ook bij kinderen en ouders speelt hypo-angst, maar exacte gegevens zijn niet bekend.’

Tips: wat doe je tegen hypo-angst?

Snoeks advies: ‘Praat erover met je omgeving en je team. Zorgen over hypo’s zijn normaal. Zoek hulp als het je leven in de weg zit.’

Een psycholoog met kennis van diabetes kan je helpen bij het beter leren hanteren van hypo-angst. Snoek: ‘Samen zoek je uit waar je angst precies zit, en hoe reëel die is, hoe hoog je feitelijke risico echt is. Een belangrijke risicofactor daarbij is natuurlijk ook of je hyposignalen voelt of niet. Verminderde hypo-awareness is lastig, maar voor een deel wel te ‘repareren’. Daarbij draait het om herkenning, interpretatie en handelen. Sommige mensen voelden als ze de ‘film terugdraaien’ wel degelijk signalen, maar zagen die symptomen voor iets anders aan of ze dachten: oh, dat kan nog wel even.’ 

De cursus Hypo Bewust is daarop gebaseerd. ‘In de cursus leren mensen bij zichzelf ontdekken waarom ze de ene keer denken dat ze te laag zitten en dan weer te hoog. Ze leren welke signalen bij hen betrouwbaar zijn, en welke misleidend zijn. We hebben aangetoond dat Hypo Bewust de awareness enorm verbetert, dat mensen daarna minder en minder ernstige hypo’s hebben, en meer controle over hun hypo’s én hun angst ervoor.’ 

Op de hoogte blijven?

Ontvang elke 2 weken nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn. Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en geef je interesses aan!


Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde bibliotheekartikelen

zorgeloos middelbare school LB.jpg

Schooljaar met diabetes type 1 opstarten in het voortgezet onderwijs

tips voor nieuw schooljaar basisschool.jpg

Het nieuwe schooljaar met diabetes type 1 op de basisschool

Cursus Los Vast.jpg

Je kind coachen naar zelfstandigheid met Oudercursus Los Vast