down20170119-27307-bba0b4.jpg

Coeliakie en de rol van gluten bij diabetes type 1

Mensen met coeliakie verdragen geen gluten. Bij mensen met diabetes type 1 komt coeliakie vaker voor dan bij mensen zonder diabetes. Beide aandoeningen hebben waarschijnlijk met elkaar te maken. Hoe weet je dat je het hebt? En hoe eet je helemaal glutenvrij?

Coeliakie is een darmaandoening die opspeelt bij het eten van gluten. Voedsel dat gluten bevat, veroorzaakt bij mensen met coeliakie een beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Maar ook spelen gluten soms mogelijk een rol bij het ontstaan van diabetes type 1.

Welke klachten krijg je van coeliakie?

Vroeger dachten artsen vooral aan coeliakie bij kinderen met opgezwollen buikjes, platte billen en ondergewicht. Maar coeliakie kan op alle leeftijden beginnen en de verschijnselen zijn heel divers. Soms zijn de klachten mild of onduidelijk.

Deze verschijnselen kun je hebben:

  • Verstopping
  • Diarree
  • Overgeven
  • Geen trek
  • Vermoeidheid
  • Lusteloosheid
  • ‘Ziek’ voelen
  • Bloedarmoede
  • Depressiviteit
  • Botontkalking
  • Tekort aan bepaalde vitamines of mineralen
  • Verlate puberteit
  • Bij vrouwen: soms onvruchtbaarheid en miskramen

Heb je diabetes en te maken met sommige van deze symptomen, hoeft dat nog niet te betekenen dat je ook coeliakie hebt. Het is wel verstandig om met je arts over je klachten te praten. Verder onderzoek kan duidelijkheid geven. Het is beter om niet zelf al te beginnen met glutenvrij te eten. Dan is het moeilijker vast te stellen of je coeliakie hebt.

Coeliakie en diabetes type 1

Bij mensen met diabetes type 1 komt coeliakie meer voor dan gemiddeld. Van alle mensen met diabetes type 1 heeft ongeveer 1 op de 20 ook coeliakie. Bij mensen zonder diabetes is dit minder dan 1 op de 100. De meeste kinderen die beide aandoeningen hebben, kregen eerst diabetes. Maar andersom kan ook. Australische onderzoekers verzamelden cijfers voor kinderen met diabetes type 1 die al dan niet coeliakie hadden.

Coeliakie is net als diabetes type 1 een auto-immuunziekte. Dat betekent dat de afweer reageert op iets in het eigen lichaam. Bij diabetes zijn het de bètacellen, bij coeliakie is het de wand van de dunne darm. Het zit vaak deels in de genen als je beide aandoeningen krijgt. Mensen met diabetes type 1 hebben naast coeliakie ook een grotere kans op andere auto-imuunziekten.

Afweerstoffen verraden net als bij diabetes type 1 ook al van te voren dat de kans op coeliakie verhoogd is. Wie afweerstoffen voor diabetes en coeliakie aanmaakt, heeft die vaak al op jonge leeftijd. Dat betekent dat deze kinderen al diabetes krijgen als ze nog heel jong zijn. Maakt je lichaam alleen afweerstoffen voor diabetes, dan duurt het vaak wat langer.

Krijg je diabetes type 1 door gluten?

Het eten van gluten is misschien een ‘trigger’ van beide ziekten bij kinderen met een genetisch hoog risico op diabetes. Dat wil zeggen: een laatste duwtje in de richting van diabetes type 1. Sommige onderzoekers denken dat diabetes bij deze kinderen is uit te stellen door gluten te vermijden in de eerste drie tot vier levensmaanden.

Verschillende Nederlandse wetenschappers onderzochten de link tussen diabetes en coeliakie, met financiering door het Diabetes Fonds. Zo zagen zij dat het stofje gliadine uit gluten bij coeliakie en bij diabetes voor een lekke darm kan zorgen. Dat kan weer gevolgen hebben voor het afweersysteem. Ook ontdekten ze dat het enzym transglutminase (tTG) een belangrijke rol speelt bij de afweerreactie van zowel coeliakie als diabetes.

Natuurlijk heeft maar een klein deel van de kinderen een verhoogde kans op diabetes én coeliakie. Je hoeft dus niet over te stappen op glutenvrij eten voor je kind als het diabetes heeft.

Screening op coeliakie

Kinderen met diabetes type 1 worden standaard gecontroleerd op coeliakie, volwassenen niet. Terwijl veel mensen coeliakie krijgen tussen het 10e en 45e levensjaar. Er zijn deskundigen die pleiten voor een vijfjaarlijkse screening op glutenintolerantie (coeliakie).

Ook Canadees onderzoek bevestigde dat volwassenen vaker dan kinderen ongemerkt coeliakie hebben. 

Hoe doe je dat, glutenvrij eten?

Gluten zijn eiwitten uit tarwe en nog enkele andere granen. Als je de diagnose coeliakie hebt, moet je glutenvrij eten. Helemaal geen gluten dus, ook niet een beetje en ook niet af en toe. Dat is nogal wat. Je moet al de hele tijd letten op koolhydraten en je bloedsuikers, maar bij coeliakie dus ook nog op gluten.

Glutenvrije producten

Gluten moeten vermeld staan op de verpakking van een product. Voor producten waarbij dit overduidelijk is, bijvoorbeeld tarwebrood, hoeft dit niet. Ook bij niet-voorverpakte producten moeten gluten vermeld staan op het product of op een duidelijk zichtbare plaats staan. Elk land in Europa kan hier andere regels voor stellen.

Glutenvrije producten mogen volgens de wet maximaal 20 milligram gluten per kilo product bevatten, heel weinig dus. Gebruik je meerdere producten in een maaltijd dan kan ‘glutenstapeling’ optreden. Mensen met coeliakie kunnen gemiddeld 10 tot 50 milligram gluten per dag verdragen, zonder blijvende schade aan de darmwand. Je vindt verder veel informatie op de website van de Nederlandse Coeliakie Vereniging.

Besmetting voorkomen

‘Besmetting’ van producten die normaal gesproken glutenvrij zijn, komt onbedoeld wel eens voor in de levensmiddelenindustrie. Ook in restaurants en cafés vindt makkelijk besmetting plaats. Vraag van tevoren na wat de mogelijkheden zijn.

Biertje? Glutenvrij bier wordt bijvoorbeeld nog maar weinig geschonken. En als de wijnglazen in hetzelfde water worden gespoeld, kunnen daar zelfs gluten aan zitten.

In de keuken thuis voorkom je besmetting door een brandschoon werkblad, oven, snijplank en ander keukenmateriaal. Bewaar glutenvrije producten altijd strikt gescheiden van producten met gluten. Het is dus altijd opletten, maar het is te doen.

Insuline bijstellen bij glutenvrij dieet?

Het kan zijn dat je je insuline bij moet stellen na de diagnose coeliakie, als je glutenvrij gaat eten. Door je nieuwe dieet gaan je darmen zich weer herstellen. Het lichaam neemt de koolhydraten uit de voeding beter op. In overleg met je arts kun je je insulineschema hierop aanpassen.

Op de hoogte blijven?

Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en ontvang regelmatig nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn.


Gesprekken over dit artikel (0)


Start gesprek

Gerelateerde bibliotheekartikelen